Allahü Teala ve tekaddes hazretleri buyuruyor:
"İnsanlar, ihlaslı ibadetten başkasıyla emir olunmadı." (sûre-i Beyyine, 5).
"Halis din Allah için olandır." (sûre-i Zümer, 5.)
Rasülü Ekrem sallallahu aleyhi ve sellem buyuruyor:
' 'Allahü Teala buyuruyor ki: îhlas benim sırlarımdan bir sırdır. Onu, sevdiğim kulun kalbine yerleştiririm."
Ahmed ibn Hadraveyh Allah Tealayı rüyasında gördü, buyurdu ki:
Bütün insanlar benden isterler, yalnız Ebû Yezid beni ister,"
Şibiî -kuddise sırruhu-yi rüyada gördüler. "Allahü Teala sana ne yaptı?" dediler. Dedi ki:
Bana biraz gazablandı, çünkü bir defa dilimden: "Cenneti kaçırmaktan büyük hangi ziyan vardır?" sözü çıkmıştı.
Buyurdu ki:
"Hayır öyle değildir. Seni görmeyi kaçırmakdan, daha büyük hangi ziyan vardır." de-rneliydim.
NİYET AMELİN FEVKINDEDİR
"Niyet amelin fevkihdedir. Bir kimsenin kulluk niyeti cehennemden korkmak yahud cennet nimetlerine kavuşmak olabilir. Cennet için kulluk eden mide ve fercin kulu olur. Kendisini mide ve ferç arzularının bulunduğu yere çeker ve götürür. Cehennemden korkduğu için amel eden, kötü bir köle gibidir, ancak korkusu yüzünden iş yapar. Bunlar her ikisi de Allah için amel yapmış sayılmaz. Beğenilen kul, yapdıklarını cennet ve cehennem sebebiyle değil, Allah için yapan kuldur. Bu, bir kimsenin, sevgilisine, sevgili olduğu için bakması, onu sevdiği için olub altun ve gümüş beklememesine benzer. Altun ve gümüş için bakanın niyeti altun ve gümüş olur. O halde Allahü Teala'nın, cemal ve celalinin, mahbub ve maşuku olmayanlar, böyle niyet edemez. Böyle olan kimsenin ibadeti Allahü Teala'nin cemalinde tefekkür ve onunla münacaat olur. Bunlar hakikatte Allah'ın dostları ariflerdir."
Kulluk vazifelerimizi Hak celle ve ala hazretinin rızası için yapmalıyız. Başka maksadlarla yapılan işlerde hayır yokdur. İbadet Allahü Teala için yapılırsa, değeri çok büyük olur. Başkalarının senasına veyahud ihsana nail olmak gayesiyle yapılırsa, bilakis Hak celle ve ala hazretlerinin gadabına sebep olur, ki zahiren kusursuz gibi görünen bu ameller sahibinin cehenneme girmesine bile sebep olur.
İbadetler ne niyetle yapılırsa, karşılığı da ihlas ve niyet ölçüsünde olur. Halis bir niyetle vazifesini ifa edenler hem dünya hem de ahiret nimetlerine nail olurlar. Niyetlerinde samimi olmayanlar ihlassızlıklarının neticesi olarak hüsrana uğrarlar.
Allahü Teala ve tekaddes hazretleri, kullarının hatasız ihlasla yapmış oldukları dış ibadetlerini mükafatlandırdığı gibi kullarının kalblerinde beslemiş oldukları saf, temiz niyetlerini de belki daha ziyadesiyle değerlendirir. Elhamdülillah.
Allahü teala ve tekaddes hazretlerini sevmek ve kendisine karşı hüsnü zan sahibi olup, teslim olmak ne büyük seadetdir. Keza fahri kainat, eşref-i mahlükat olan sallallahu aleyhi ve sellem efendimiz hazretlerini, ehli beytini ve ashabını -radıyallahu anhum- hazeratını sevmek kendileri hakkında iyi niyet beslemek, rabbımızın bizlere ne güzel ihsanıdır. Allahü teala hazretlerinin velilerini sevmek, onlara karşı hörmetli olmak, hüsnü zan beslemek, tarifi kabil olmıyan ne büyük beşaretdir.
Allahü teala ve tekaddes hazretleri:
Ben kulumun zannı indindeyim, buyurmaktadır.
Cenabı Hakkın afvinden ümid var olup hüsnü zan besleyen bir fasık, Cenabı Hakkın rahmetinden ümidini keseri; yeise düşen bir abidden Rabbısına daha yakın olmuş oluyor.
Şeytanın tuzaklarından birisi de, daima mü'minleri ümid sizliğe düşürmek suretiyle kalblerine vesvese vermektir. Rasûlü Ekrem sallallahü aleyhi ve sellem buyurur:
"Allahü Teala rahmeti yüz parça kılmış, doksan dokuzunu kendi yanında tutup, bir cüz'ünü yer yüzüne indirmiştir. Bütün halk, mahlükat bu bir cüz sayesinde birbirlerine merhamet ederler. Hatta yavrusunu incitme korkusuyla kısrağın ayağını kaldırması bu rahmetten dolayıdır." (Buhari, Kitab-ül-Edeb).
ŞEHİDALİMZENGİN
Ebu Hureyre radıyallahu anh'den:
Rasûlullah sallallahü aleyhi ve sellem'den işittim. Buyurdu ki:
"Kıyamet gününde, haikdan ilk sorgulanacak üç kişiden biri, şehid olmuş bir kimsedir ki, huzura getirilir. Cenab-ı Hak ona ihsan ettikleri nimetleri sayar. O da mazhar olduğu nimetleri ikrar eder, Hak teala:
Bu nimetlere mukabil ne yapdın der; O da:
Ya Rab senin uğrunda savaşdım da şehid düştüm, deyince:
Hayır yalan söylüyorsun. Sana cesur desinler diye savaşdın.
Nitekim bu söz de söylenmiştir, buyurur. Sonra verilen emir üzerine yüzü koyun sürüklene sürüklene cehenneme atılır.
İkincisi de ilim öğrenip öğretmiş, Kur'an okumuş bir kimsedir ki, bu da celb olunup Cenab-ı Hak ona lütuf ve ihsan buyurduğu nimetleri sayar. O da bu nimetleri ikrar ve itiraf eder. Hak teala ve tekaddes hazretleri:
Bu nimetlere karşılık ne yapdın? Der; O da:
Ya Rab! İlim öğrendim ve öğrettim, Kur'an okudum, cevabını verince; Cenab-ı Hak ve tekaddes hazretleri:
Hayır yalan söylüyorsun, ilmi sana alim desinler diye öğrendin. Kur'an'ı sana kari desinler diye okudun. Nitekim bu söz de söylenmiştir, buyurulur. Verilen emir üzerine yüzü koyun sürüklenerek ateşe atılır.
Üçüncüsü de Hak tealanın kendisine vüs'at verdiği ve her türlü servetten ihsan buyurduğu kimsedir ki, huzura getirilir. Cenab-ı Hak ona ihsan buyurduğu nimetleri sayar. O da onları itiraf eder. Cenab-ı Hak ve Tekaddes hazretleri:
Bunlara mukabil ne yapdın? Der;
Ya Rab! Servetimi sırf senin uğrunda, sevdiğin yollarda harcadım, deyince:
Hayır yalan söylüyorsun. Riyakarsın, bunları sana cömerd desinler diye yaptın; bu söz de söylenmiştir, buyurur. Sonra emrolunup o da sürüklene sürüklene ateşe atılır. (Riyazüs-salihin, hadisi Müslim rivayet etmiştir)
TEBÜK GAZVESİNDE
Ebû Hüreyre radıyallahü anh'den:
Resulü Ekrem sallallahü aleyhi ve sellem buyurur:
Aziz ve Celil olan Allah'ın rızasını kazanmaya yarayan bir ilmi sırf dünyalığını elde etmek için tahsil eden kimse, kıyamet gününde cennetin kokusunu duymaz.(Riyazü s-salihin, hadisi Ebu Davud rivayet etmişdir.)
Ebû Abdullah b. Cabir b. Abdullah el-
Ensari radıyallahü anh'den:
Bir gazada Rasûlullah ile beraberdik.
Buyurdular ki:
Hastalıklarından dolayı Medine'de kalan öyle adamlar vardır ki, her yürüyüşünüzde ve her hangi vadiyi geçtiğinizde (niyetleri sayesinde) sizinle beraberdir. Bir rivayetde onlar ecirde sizinle müşterekdirler.
Buhari'nin rivayetine göre, Enes radıyallahü anh şöyle demiştir:
Peygamberle Tebük Gazvesi'nden dönüyorduk. Rasûlü Ekrem sallallahü aleyhi ve sellem şöyle buyurdu:
Bir cemaat bizim arkamızda Medine'de kaldılar. Her hangi bir kısığa girer veya bir vadiyi geçersek onlar bizimle beraberdirler. Onları mazeretleri alıyokmuştur. (Riyazü S. Salihin, Buhari ve Müslim'den).
İmam Ebu'l -Kasım el-Kuşeyri -kuddise sirruh- rivayet eder:
Horasan Sultan ve kahra manlarından Saffar ismiyle bilinen Amr bin el-Leys öldükten sonra rüyada görünüp kendisine sorulur:
Allah sana ne yapdı? Cevap verir:
Allah beni afvetti.
Allah seni ne ile afvetti! Ne iş yaptın ki hayatta, Allah seni afvetti?
Günlerden bir gün yüksek bir tepeye çıkdım. Orada askerlerimi gördüm. Askerlerimin çokluğundan gurur duydum ve Rasûllallah'ın zamanında vaki olan savaşlara katılsaydım diye duygulandım. Bunun için Allah günahlarımı bağışlayarak beni mükafatlandırdı.
AMELİN ÖZÜ NİYET
Ömer b.el-Hattab radıyallahü anh'den:
Rasûlü Ekrem sallallahü aleyhi ve sellem buyurur:
"Ameller ancak niyetlere göre değerlenir. Herkesin ancak niyetine göre amelinin karşılığı verilir." (Buhari ve Müslim,)
Zamanımızdaki insanların her hangi bir hadise vukuunda niyetlerinin muhtelif olduğunu müşahede etmekdeyiz.
Mesela bir yangın vukuunda, civarda bulunan herkes heyecanla koşarlar.
Kimisi koşar, niyetinde samimidir, ihlaslıdır. Allah rızası için kurtarılacak bir kimse veya eşya varsa, kurtarmak için, kendini ateşe atmağı göze alır,
Kimisi koşar merhametlidir, üzülür, faideli olmak ister, beceriksizdir, elinden bir şey gelmez.
Kimisi olanları seyretmek için koşar, seyir etmekten adeta zevk alır, üzülmez, hissizdir.
Kimisi, koşar, olanların sebebini dahi bilmez, herkes koşuşduğu için o da koşar.
Kimisi koşar, kötü niyet sahibidir. Bu hengamede acaba bir şey çalabilir miyim, diye.
Trafik kazalarında, zelzele ve emsali felaketlerde vaziyet aynıdır. Zahiren yani dış görünüşe göre, koşuşmalar, heyecanlar aynıdır. Fakat niyetler ayrıdır.
Hüsnü niyetle yardıma koşan, istediği yardımı yapamasa bile gene temiz niyetinin mükafatını görür.
Bakınız o büyük sultan ve kumandan Amr İbni el-Leys zahiren Fahri kainat sallallahü aleyhi ve sellem Efendimizin gazasında bulunamadığı ve hiç bir yardımı, hizmeti dokunamadığı halde, o, saf, temiz, pürüzsüz niyetiyle Allahü Teala ve tekaddes hazretlerinin rızasını kazanıyor ve mükafatlandınlıyor.
İman ve niyet temizliği ile manevi dereceler alınır. Her şey Cenab-ı Hakkın yardımı ile fethedilir, İman, samimiyet ve niyet temizliği gene onun en büyük atıyyesidir. O bahşettiğinin muhafızı ve yardımcısıdır.
ÜÇ KİŞİNİN YUSUF HEMEDANİ'Yİ ZİYARETİ
Muhterem Üstaz Mahmûd Sami kuddise sırruh hazretleri aşağıdaki menkıbeyi sık sık tekrar ederlerdi.
Bir gencin içinde, Yusuf Hamedanî Hazretlerini ziyaret etmek, onun manevi halinden istifade etmek, hem de duasını almak arzusu vardır.
Nihayet kararını vermiş ve bu isteğini komşusu terziye açmıştı. O da "Ben de gelmek isterim, sebebi ise kalbimde o zata karşı bir tereddüt var. Bu zat hakikaten Allah'ın dostu mu? değil mi?" aslını öğrenmek isterim, dedi.
O gayenin tahakkuku için yola çıkmışlar ve bu esnada alim bir kimse ile karşılaşmışlardı. Alim sordu:
Nereye gidiyorsunuz? Onlar cevaben:
Yusuf Hemedanî isminde bir şahıs varmış, onu ziyarete gidiyoruz, dediler. Zahirî alim dedi ki:
Ben de uzun zamandan beri, şu adamla karşılaşıp soracağım suallerle, onu mahcup etmek, utandırmak, küçük düşürmek isterdim, dedi.
Üçü yola çıkdılar, zahiri halleri aynı, yani ziyaret... fakat niyetleri değişik.
Genç, temiz saf bir niyetle ziyaret etmek arzusunda,
Terzi, şüphesini gidermek niyyetiyle ziyaret etmek arzusunda.
Zahirî alim, hasedi sebebiyle, mahcup etmek niyetiyle ziyaret arzusunda idi.
Nihayet o Allah dostunun bulunduğu yere gelmişler, ziyaretçi odasına kabul olunmuşlar ve oda kapısı da kapatılmış.
Bir müddet oturmuşlar, merak ve heyecanları artmış. Odanın ortasında büyükçe bir post varmış. Kapı kapalı olduğu halde, Yusuf Hemedanî hazretleri postun üzerinde zuhur edivermiş.
Bir müddet sükut etdikten sonra evvela gence dönmüş ve şöyle hitab etmiş:
Evladım elhamdülillah senin hem dünyan hem de ahiretin mamur görünüyor, diyerek bu gence büyük teveccüh ve iltifat göstermiş. Bu temiz ruhlu genç istikbalin meşhur Abdülkadir Geylani'si olacakdır.
İkinci defa kalbinde tereddüd bulunan terziye dönerek buyurdular ki:
Senin imtihan gayesi ile geldiğini biliyorum. Sen dünyada çok sıkıntılara maruz kalacaksın. Fakat son demde imanını kurtaracaksın.
Üçüncü defa da hüsnü niyet sahibi olmayan mütekebbir alime dönerek:
Sen hem dünyada perişan olacaksın, hem de imanını muhafaza edemeyib, imansız olarak öleceksin, buyurmuşlardır.
